Door klimaatverandering hebben we steeds vaker en langer te maken met hitte. Niet alleen wij, maar ook onze huizen warmen daarvan op. Overdag kunnen we nog verkoeling vinden in zwemwater en bij de ijscoboer, maar in een warm huis wordt dat ‘s nachts knap lastig. We hebben dan ook steeds meer last van nachthitte. Dat houdt in dat het ‘s nachts boven de 20 °C of zelfs boven de 24°C blijft. Plaknachten zijn niet alleen oncomfortabel, maar kunnen ook tot slaap-, gezondheids- en andere problemen leiden.
Waarom we nachthitte niet moeten onderschatten
Bij langdurige hitte blijft warmte opgeslagen in onze gebouwen en huizen. Overdag kun je de koelte opzoeken en je gedrag aanpassen, ‘s nachts is dat in een warm huis moeilijk. En juist dan is herstel en nachtrust belangrijk. Een slechte nacht kan zorgen voor vermoeidheid, concentratieproblemen en hittestress. Voor ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid kan nachthitte zelfs leiden tot serieuze gezondheidsklachten.
Warmte blijft hangen in onze straten en gebouwen
Ook de natuur krijgt door nachthitte minder kans om te herstellen. Doordat het ’s nachts minder afkoelt, blijft bijvoorbeeld oppervlaktewater warm en daalt het zuurstofgehalte erin. Vissen, waterplanten en andere waterdieren krijgen het daardoor moeilijk. Tegelijk groeien algen en bacteriën sneller, waardoor de waterkwaliteit verslechtert en zwemwater vaker onveilig wordt door bijvoorbeeld blauwalg. Ook drinkwaterbronnen komen onder druk te staan: vervuilende stoffen blijven geconcentreerder aanwezig, waardoor drinkwaterbedrijven meer moeite moeten doen om schoon drinkwater te maken.
Check hoe vaak nachthitte bij jou in de buurt voorkomt
Niet overal in Nederland is nachthitte gelijk. In steden blijft warmte langer hangen dan in buitengebieden, doordat stenen en asfalt warmte opnemen en maar langzaam afgeven. Dit wordt ook wel het hitte-eilandeffect genoemd.
Maar er zit ook een groot verschil tussen regio’s. In het kaartverhaal Nachthitte in de Klimaateffectatlas kun je zien waar en hoe vaak warme avonden en nachten voorkomen.
De kaarten tonen hoe vaak avonden (20:00 - 23:00 uur) en nachten (23:00 - 07:00 uur) warmer zijn dan gemiddeld 20°C en 24°C. Bij een temperatuur boven de 24°C kunnen veel mensen slecht inslapen of doorslapen.
In het kaartverhaal Nachthitte in de Klimaateffectatlas kun je checken waar en hoe vaak nachthitte voorkomt | Bron: klimaateffectatlas.nl
Zoals je op bovenstaande kaart kunt zien, kleurt vooral Zuidoost-Nederland paars. Hier komen warme avonden boven 20°C het vaakst voor: zo’n 60 per jaar. In gebieden langs de kust ligt dat aantal lager. Nachten boven 20°C komen in het hele land voor, gemiddeld 5 tot 10 keer per jaar.
Maastricht kunnen we gerust de meest tropische stad van Nederland noemen | Bron: klimaateffectatlas.nl
Avonden en nachten boven 24°C komen minder vaak voor, maar zijn ook weer het vaakst vertegenwoordigd in Zuidoost-Nederland. Vooral Maastricht kunnen we naar Nederlandse maatstaven tropisch noemen: daar kan een avondtemperatuur van boven de 24°C wel 3 weken per jaar voorkomen. In dezelfde regio is het zo’n 5 nachten per jaar boven de 24°C. In de rest van Nederland schiet de thermometer een paar keer per jaar zo hoog uit.
Onderzoek: omgaan met nachthitte
Om meer inzicht te krijgen in de problemen die nachthitte met zich meebrengt zijn onderzoekers en meteorologen het project 1001 Hete Nachten gestart. Bovenstaand kaartverhaal is daar een onderdeel van. Zo wordt duidelijk hoe vaak en waar nachthitte voorkomt.
Door die informatie te combineren met gegevens over bebouwing, groen en kwetsbare groepen, kunnen gemeenten, provincies, GGD’en en woningcorporaties tot goede oplossingen komen voor de problemen van nachthitte.
Wat je zelf kunt doen voor een koele nacht
Gelukkig kun je zelf ook dingen doen om jezelf en je huis ‘s nachts wat af te koelen.
Met een groene gevel én zonwering houd je de warmte grotendeels buiten | Foto: Stichting CAS
Zodra het buiten koeler is dan binnen ramen en deuren tegenover elkaar open
Slaap onder beddengoed gemaakt van natuurlijke materialen zoals katoen of linnen. Deze stoffen ademen beter en voeren vocht beter af. Tip: stop je laken en/of kussensloop een uurtje in de vriezer voordat je naar bed gaat. Je kunt ook een kruik met water in de vriezer leggen en als ‘ice-pack’ in je bed gebruiken.
Koelere voeten? Gooi ze buitenboord
