Je wilt je terug kunnen trekken, maar ook dingen samen doen. Je vindt het prima om klein te wonen, toch komen de muren ook weleens op je af. Je maakt graag een praatje met buren, maar houdt ook van alleen-tijd. Je helpt anderen met plezier, andersom zijn helpende handjes in je buurt fijn. In een social community heb je het beste van beide: een plek voor jezelf in een gebouw waar je ook veel kunt delen.
Steeds meer woningzoekenden hebben graag hun eigen stek, maar voelen wel de behoefte aan sociale verbinding. ‘Je ziet dat er onder jongeren heel veel alleenstaanden zijn en dat áls je al een woning kunt vinden, het steeds vaker kleine studiootjes zijn waar je helemaal in je eentje zit. Maar ook ouderen bijvoorbeeld, die in een grotere woning wonen en wat kleiner willen gaan wonen, willen niet in hun eentje gaan zitten verpieteren ergens in een appartementje,’ vertelt sociaal geograaf Floor Milikowski op NPO Radio 1.
Er ontstaan dan ook allerlei woonvormen die sociaal contact stimuleren. Dat kan vrij rigoureus in een woongroep, of in een wooncoöperatie zoals de Torteltuin. Maar het kan ook laagdrempeliger in een social community, vaak opgezet door een woningcorporatie. In deze woonvorm woon je wel in een zelfstandige woning, maar binnen een verbonden leefgemeenschap. Bewoners delen vaak gemeenschappelijke ruimtes, organiseren samen activiteiten en kijken naar elkaar om.
Binnen een social community heb je in principe alles wat je nodig hebt in je eigen studio of appartement. Zoals een eigen keuken en badkamer en soms ook een balkon of (dak)terras. Je kunt je dus prima terugtrekken in je eigen woning. Daarnaast kun je in de meeste gevallen gebruik maken van een gemeenschappelijke lobby, woonkamer en/of buitenruimte. Vaak hebben bewoners samen zeggenschap over die ruimtes.
In de Eenhoorn hebben bewoners hun eigen terras én een gezamenlijk groen hofje | Foto: Luuk Kramer, SOME architects
Maar het sociale van deze woonvorm zit ‘m niet alleen in het delen van fysieke ruimtes. Er zijn zelfs woongebouwen zonder gezamenlijke binnenruimte, waar de bewoners toch actief verbonden zijn met elkaar. Via een speciaal ontworpen app, Whatsapp- of Signalgroep en zelfs ouderwetse prikborden hebben ze contact. Om leuke of nuttige activiteiten te organiseren, maar ook om elkaar te helpen.
In de meeste social communities wonen gemengde doelgroepen, zoals: starters, singles, gezinnen, senioren, mensen na een scheiding en expats. Groepen die elkaar juist goed kunnen helpen. Bijvoorbeeld bij het doen van belastingaangifte, oppassen, aannemen van pakketjes of meenemen van een boodschapje.
Voor alles geldt: je bepaalt zelf waar je wel en niet aan meedoet.
Woningcorporaties in het hele land kijken bij renovatie en nieuwbouw hoe ze sociaal contact in hun woongebouwen kunnen stimuleren. Zo komen er steeds meer bruisende plekken waar buren elkaar kennen, helpen en ontmoeten. Wij stellen 3 social communities aan je voor:
Of het nu bij de theatervoorstellingen, bokswedstrijden of culturele evenementen was: in het oude Odeon-gebouw kwamen mensen al graag samen. In het nieuwe Odeon dat op deze plek in Het Oude Westen is gebouwd, is dat gemeenschapsgevoel terug. De huurders van de 113 betaalbare woningen werden uitgekozen op basis van hun motivatiebrief om actief deel uit te maken van de social community.
In Odeon kennen buren elkaar | Beeld: Flooer, Woonstad Rotterdam
Ruim een jaar voor de oplevering van de woningen startte een kopgroep van 30 bewoners met bedenken en bepalen hoe ze het beste samen kunnen wonen. Onder wie Hermen Groenendijk (31): ‘Voor mij is het logisch dat je omkijkt naar je medemens. Het voelde gek dat ik in mijn vorige appartementencomplex nooit contact met mijn buren had. In mijn eerste week in Odeon was dat al anders: gereedschap werd uitgeleend, verf uitgewisseld en met een groepje bekeken we spontaan de zonsverduistering op het dakterras van een bovenbuurman.’
Verjaardag vieren of samen eten met een grotere groep? Het kan bij Odeon allemaal in de gemeenschappelijke woonkamer met aangrenzende tuin. Die ruimtes mogen de bewoners zelfs mede zelf inrichten. Daarnaast zijn er allerlei plannen gesmeed door de kopgroep. Hermen: ‘We willen bijvoorbeeld hulpmatching tussen bewoners faciliteren, een ruilkast in de ontvangsthal zetten en een repaircafé organiseren. Alles is vrijblijvend, maar ik merk dat veel bewoners graag meedoen.’
Starters, gezinnen en senioren leven gemoedelijk samen in De Eenhoorn: een wooncomplex met 178 sociale huurwoningen, verdeeld over twee woonblokken. Ieder huishouden heeft een zelfstandige woning, toch zijn delen en ontmoeten in de gebouwen verweven. Gezinnen wonen direct aan het groene binnenhofje, senioren en starters komen thuis in de lobby’s waar altijd wel iets gaande is. Zoals het wekelijkse schilderuurtje, een wijnavond of kledingruilmarkt, door de bewoners georganiseerd via het prikbord in de entreehal.
Architect Marilu de Bies: ‘Als je mee wilt doen, mag je meedoen, als je door wilt lopen, loop je door. Zo is het gebouw ontworpen: zowel ontmoeten als ontwijken zijn laagdrempelig. Maar de meeste bewoners wonen hier vanwege het collectieve karakter. Ze willen thuiskomen in een vertrouwde omgeving met bekende gezichten.’
De ruimte waar de meeste spontane ontmoetingen plaatsvinden? Dat is de waslobby. De kleinste woningen in het pand hebben geen wasmachineaansluiting, om ruimte te besparen. Marilu: ‘Hier worden óók maandelijks jamsessies gehouden door de bewoners die een instrument bespelen. Met mooi weer gaan de deuren naar het groene straatje open en genieten de andere buren mee. Heel gezellig.’
De maandelijkse jamsessie in de waslobby | Foto: Leonard Faustle, SOME architects
In de nieuwe Eindhovense stadswijk De Caai draait het niet alleen om wonen, maar vooral om samenleven. Woongebouw Fresh is daar een goed voorbeeld van: de meeste bewoners van de 123 duurzame huurwoningen kozen bewust voor deze plek vanwege het communitygericht wonen. Loop je even mee?
In de wijk kom je al veel meer tegen dan puur woongebouwen. Hier kunnen bewoners gebruik maken van de elektrische deelauto’s en gemakkelijk een deelfiets of -scooter uit de hub pakken. De urban farm wordt deels gerund door buurtbewoners in ruil voor korting op groenten. En voor wie zich uit wil leven, komen er nog een hardloopbaan en sporttoestellen op het dak van de parkeergarage.
Woongebouw Fresh is zo ontworpen dat buren elkaar spontaan tegenkomen. Wie bijvoorbeeld wil genieten van het mooiste uitzicht op Eindhoven, kan dat doen vanuit de communityruimte met inpandig balkon op de 18e verdieping. Hier kijken bewoners ook samen voetbal en komen samen voor activiteiten zoals een taalcafé. Wie wil meedoen, is welkom.
Prioriteiten zijn duidelijk in woongebouw Fresh: op de bovenste verdieping met het mooiste uitzicht zit geen penthouse, maar de communitywoonkamer
Dan heeft architect Marilu goed nieuws voor je: ‘Ik zie dat social community’s een trend zijn; steeds meer woningcorporaties omarmen deze manier van wonen om bewoners met elkaar te verbinden en eenzaamheid tegen te gaan. Wij architecten proberen die trend te stimuleren. Je hoeft maar een klein deel van een gebouw voor gemeenschappelijkheid in te richten – zoals een iets grotere entree waar ook een leestafel in past – om ervoor te zorgen dat mensen elkaar spontaan tegenkomen, elkaar leren kennen en zich thuis voelen.’
Wie zelf op zoek is naar zo’n plek, hoeft volgens Hermen niet lijdzaam af te wachten. ‘Schrijf je in voor de nieuwsbrief van je lokale woningcorporatie, zo zie je hun plannen in een vroeg stadium voorbij komen. Maar kijk ook goed om je heen. Ik ben uiteindelijk in Odeon terechtgekomen omdat ik langs de bouwplaats liep, ben gaan googelen en contact met de woningcorporatie heb opgenomen.’ Waar spontane ontmoetingen wel niet goed voor zijn!
