Lichtvervuiling is het overmatig verlichten van de omgeving in de nacht. Als je de aarde vanuit het heelal bekijkt, zie je dat Nederland één van de meest verlichte landen ter wereld is. Dit neemt jaarlijks ook nog eens toe: de hemel boven Nederland wordt elk jaar 5 tot 9 procent lichter. Wereldwijd is dat ongeveer 2 procent.
Nederland is één van de lichtste landen van de wereld. Foto: NASA/EPA
Lichtvervuiling ontstaat dus door het overmatig, kunstmatig verlichten van de omgeving. De grootste veroorzakers van lichtvervuiling zijn:
Een voor velen direct herkenbaar (en jammerlijk) gevolg van lichtvervuiling is dat we op veel plaatsen in Nederland niet meer kunnen genieten van de sterrenhemel. Waar we 100 jaar geleden in de stad nog makkelijk de Melkweg konden zien, is deze inmiddels voor 60% van de Europeanen - en zelfs 80% van de Amerikanen - onzichtbaar geworden. Maar misschien is dat nog wel onze minst grote zorg…
Helaas is zo'n overweldigende sterrenhemel maar op weinig plekken zichtbaar in Nederland. Foto: Greg Rakozy, Unsplash
Door overmachtige belichting tijdens de nachturen wordt ons slaapritme verstoord. Sinds de komst van de elektrische lamp slapen we al 1,5 uur minder dan voorheen! Het hormoon melatonine speelt hierin een belangrijke rol. Melatonine – ook wel het slaaphormoon genoemd – wordt aangemaakt wanneer het donker wordt en zorgt ervoor dat je in slaap valt.
Kunstmatige verlichting zorgt voor een verstoring van dit proces. Bij te veel blootstelling aan kunstmatig licht – vooral blauw licht – kan je op den duur zelfs slaapstoornissen ontwikkelen.
Lichtvervuiling verstoort niet alleen de biologische klok van de mens, ook de natuur heeft last van overmatig licht. Zo is gebleken dat sommige planten niet, of afwijkend, groeien bij blootstelling aan te veel licht. Ook hebben verschillende onderzoeken aangetoond dat lichtvervuiling bij dieren leidt tot verandering in trek- en broedgedrag.
De nachtvlinder is misschien wel het bekendste ‘slachtoffer’ van lichtvervuiling in Nederland. De populatie van nachtvlinders gaat al jaren achteruit en lichtvervuiling wordt gezien als de belangrijkste oorzaak. Nachtvlinders worden namelijk aangetrokken door licht, waardoor ze beter zichtbaar zijn en zo sneller ten prooi vallen aan andere dieren. Ook heeft onderzoek aangetoond dat te veel licht de biologische klok van de nachtvlinder verstoort, waardoor ze minder gaan eten en minder paren.
De feromonen van de kooluil vlinderen veranderen onder invloed van licht, waardoor deze zich minder voortplanten. Foto: Wikipedia.
Maar er zijn meer dieren die last hebben van lichtvervuiling. Zo raken trekvogels 's nachts gedesoriënteerd door kunstmatige verlichting en komen sommige dieren te vroeg uit hun winterslaap, waardoor uitputting en sterfte van deze dieren op de loer ligt.
Kortom, lichtvervuiling is niet alleen schadelijk voor onze eigen gezondheid, maar tast ook de biodiversiteit aan in Nederland.
Hoe kunnen we lichtvervuiling terugdringen? Op landelijk niveau zouden we enkele maatregelen kunnen nemen als:
Maar je kan ook zelf actie ondernemen! Hier volgen enkele tips:
