Het is voor iedereen inmiddels wel duidelijk: we gaan allemaal van het gas af. Hoe je dat doet en welke opties je hebt, zetten we de komende tijd voor je op een rij. We begonnen deze reeks met alle ins & outs over warmtepompen, nu zoomen we in op elektrisch koken.

Koken op gas leek decennialang een onbezorgde manier om eten te bereiden. Op de Wereldtentoonstelling van 1851 in Londen werd voor het eerst een gasfornuis getoond en daarna ging het snel. In het begin van de 20e eeuw werd het gasfornuis een vast onderdeel in Westerse keukens. Inmiddels staan de zaken er heel anders voor. Elektrisch koken op een inductiekookplaat wordt steeds populairder.

Om verwarring te voorkomen; naast inductiekoken zijn er keukens met een keramische kookplaat. Die lijken qua uiterlijk veel op een inductiekookplaat maar werken anders. Een keramische kookplaat bevat elektrische verwarmingselementen met daaroverheen een glasplaat. Deze heeft meer tijd nodig om een pan op temperatuur te brengen (dan een inductiekookplaat) en zodra je de pan van de kookzone verwijdert, blijft de keramische glasplaat nog een tijdje heet. Een inductiekookplaat is bovendien een stuk zuiniger. Inductie gebruikt gemiddeld 175 kWh per jaar. Een keramische kookplaat gebruikt gemiddeld 225 kWh per jaar. 

Wat is inductiekoken?

Maar wat is inductiekoken eigenlijk? Bij een inductiekookplaat maken elektrische spoelen een magnetisch veld. Als je een daarvoor geschikte pan op de zones (pitten) van de kookplaat zet, wordt de pan verwarmd. Middels verschillende standen - bijvoorbeeld 1 tot en met 10 – regel je de intensiteit van de verwarming, net zoals je bij koken op gas een klein vlammetje of grote vlam opendraait.

Koken op inductie is energiezuinig omdat alleen de pan(nen) worden opgewarmd en niet de hele kookplaat. De inductiekookplaat werkt bovendien alleen als er een pan op een van de pitten (ronde zones) staat. Wanneer je de pan er weer van afhaalt, schakelt deze zichzelf automatisch (na een tijdje) weer uit. Een situatie als ‘het gas staat nog aan’ maak je bij inductie dus niet mee.

Is inductiekoken beter voor het milieu?

Hoe zit het de duurzame voordelen? Milieu Centraal berekende dat inductiekoken iets minder CO₂ uitstoot dan koken op gas. Dat kom vooral doordat er nog veel op grijze stroom (opgewekt door kolen en gas) gekookt wordt. Er is al wel wat verschil: met koken op gas stoot je jaarlijks ongeveer 80 kilo CO₂ uit, tegenover 70 kilo als je inductie gebruikt. Doe die 10 kilo verschil maal miljoenen huishoudens dan maken we daar enorme impact mee. En gebruik je 100% groene stroom, dan wordt dat verschil nog veel groter. Summum is als je vooral stroom gebruikt dat is opgewekt door je eigen zonnepanelen.

Wat zijn de praktische voordelen van koken op inductie?

Naast dat je op deze manier efficiënt omgaat met energie zijn er nog tal van andere voordelen. Om te beginnen is inductiekoken heel rap. Een pan water koken gaat twee keer zo snel dan op gas. Daarnaast is de keuken schoonmaken een fluitje van een cent. Een inductiekookplaat is helemaal vlak: een doekje erover en klaar. Er kunnen geen etensresten tussen onderdelen vallen, of saus in de pitten sijpelen.

Inductiekookplaat schoonmaken

Inductieplaten zijn makkelijk schoon te maken.

Inductiekoken is bovendien in potentie een stukje veiliger. Gaslekken behoren tot het verleden en er is nooit meer sprake van een brandende vlam in de keuken. Tenslotte kun je ook heel precies koken. Een inductiekookplaat heeft meerdere standen dus de hoeveel warmte is heel secuur af te stellen.

Waar je op moet letten als je overstapt op inductie 

Omschakelen van koken op gas naar elektrisch koken, daar zit een kostenplaatje aan verbonden. Koop of huur je nu een (gloed)nieuwe woning, dan is de kans 99% dat er al een inductiekookplaat in je keuken zit. Zo niet, dan kan je dit met hulp van een goede elektricien vrij makkelijk regelen.

Om te beginnen is het verstandig om altijd voor een inbouwinductieplaat te kiezen en niet voor een vrijstaande inductieplaat (ook wel opbouwinductieplaat genoemd). Die laatste is minder krachtig en minder gangbaar. De meeste moderne inductiekookplaten hebben vier of meer zones/pitten en zijn inbouwmodellen.

Kookplaten komen in verschillende maten. Logischerwijs is een kookplaat met vijf zones (of meer) groter dan een met vier zones. Als je je gasfornuis vervangt voor een inductiekookplaat dan maakt het nogal uit hoe groot het huidige gat in je aanrechtblad is. Soms past een inductiekookplaat prima in het al aanwezige gat en hoef je je aanrecht niet te vervangen.

Makus honeycomb inductieplaat

De design kookplaat van MAKUS

Daarnaast is er ook keuze in design. De meeste inductiekookplaten zijn redelijk basic: een zwarte plaat. Maar het oog wil ook wat, daarom maakt MAKUS design inductiekookplaten die werkelijk een lust voor het oog zijn. Ze hebben stuk voor stuk een andere uitstraling.

Wil je een modern model (laten) installeren in je keuken, dan dient je meterkast uitgerust te zijn met genoeg groepen. Een inductiekookplaat vraagt namelijk veel stroom en je wilt niet dat groepen overbelast raken en de stroom eruit knalt.

Inductieplaten gebruiken verschillende hoeveelheden stroom, er zijn drie variaties:

1 Platen met een maximale aansluitwaarde van 3680 watt.

Deze inductieplaten hebben een normale stekker en sluit je simpelweg aan op een normaal stopcontact. Deze platen kunnen vier kookzones hebben, maar die kunnen vaak niet alle vier tegelijkertijd voluit aanstaan. De kookplaat regelt zelf waar de energie naartoe gaat. Je vindt ze vaak nog in wat oudere vakantiehuisjes en zijn niet ideaal omdat je dus nooit alle kookzones tegelijk kunt gebruiken. Deze platen komen vandaag de dag weinig meer voor dus waarschijnlijk kies je liever voor variatie 2 of 3.

2. Platen met een maximale aansluitwaarde van 7360 watt.

Deze kookplaten sluit je aan met perilex-stekker die bestaat uit vier ronde pinnen en een platte iets langere pin. Deze speciale stekker zorgt ervoor dat de inductiekookplaat zijn stroom van twee groepen tegelijk haalt. De meeste huidige inductiekookplaten (met 4 of 5 kookzones) vallen in deze categorie en volstaan met een zogenaamde 2-fasen aansluiting in de meterkast. Wanneer er twee groepen in je meterkast aan elkaar gekoppeld zijn kun je hier een kookplaat met een 2-fasen aansluiting aan koppelen.

3. Platen met een aansluitwaarde van meer dan 7360 watt.

Dit zijn altijd kookplaten met vijf kookzones of meer, en soms ook met luxere opties zoals een afzuiginstallatie in de kookplaat verwerkt. Deze inductiekookplaat – eveneens aan te sluiten met een perilex-stekker – beschikt over 3-fasen aansluiting. Daarvoor heb je vier groepen nodig in je meterkast die aan elkaar gekoppeld zijn. De meeste huizen van na 2010 beschikken hierover.

Wil je een inductiekookplaat, dan is de kans groot dat je meterkast moet worden uitgebreid met extra groepen. Het is goed om hier een elektricien voor in te schakelen. Die kan vaak ook meteen de inductiekookplaat zelf voor je installeren.

Wat kost een inductiekookplaat?

Volgens Milieu Centraal kost het aansluiten van een inductiekookplaat gemiddeld tussen de 500 en 600 euro. Dat betreft het aanleggen van een nieuwe leiding, een wandcontactdoos plaatsen, een extra (kook)groep installeren in de meterkast en het aansluiten van de kookplaat zelf. Een inductiekookplaat heb je al vanaf een paar honderd euro maar kan ook duizenden euro’s kosten afhankelijk van de hoeveelheid kookzones, de extra functies, de afwerking en ga zo maar door.

Daarnaast moet je er rekening mee houden dat je nieuwe pannen moet kopen omdat de oude niet werken op inductie. Om te koken op een inductiekookplaat moeten je pannen een bodem hebben die magnetiseerbaar is. Dit kun je checken door een magneetje bij de onderkant van je (oude) pannen te houden. Blijft deze plakken, dan kun je je pannen blijven gebruiken. Moet je toch nieuwe kopen, houd dan rekening met enkele tientjes tot enkele honderden euro’s per pan.

Inductiekookplaat installeren

Laat je inductiekookplaat installeren door iemand die er verstand van heeft.

Is er subsidie voor inductiekoken?

Helaas is er geen landelijke subsidieregeling voor koken op inductie al hebben bepaalde gemeentes wel een tegemoetkoming in de kosten. De gemeente Den Haag stelt bijvoorbeeld maximaal €500 ter beschikking als subsidie. Op deze overzichtspagina kun je zoeken naar de subsidieregelingen per gemeente.

Koken op inductie? Binnen een dag geregeld

Bij de overstap naar een inductiekoken komen dus wel wat aandachtspunten kijken maar over het algemeen kun je het in een dag geregeld hebben. Bij een nieuwbouwwoning kiezen de meeste mensen in de regel al voor inductiekoken. Bij het verbouwen van een bestaande keuken kun je het zo duur of zo goedkoop maken als je zelf wilt. Zo hoef je zeker niet altijd je aanrechtblad te vervangen. Het makkelijke, veilige en duurzame karakter spreekt veel mensen aan en de voordelen van inductiekoken zijn velerlei.